Bugün tüm dünyada şişmanlık (obezite) bir numaralı sağlık sorunu olmaya adaydır. O kadar ciddi ve yaygındır ki artık bir şişmanlık salgınından bahsedilebilir. Tüm dünyada 1,5 milyar kişi fazla kilolu, 500 milyon kişi şişmandır. Batı dünyasına ait özel bir sorun olarak başlasa da bu hastalık artık tüm dünyaya yayılmıştır. Beslenme yetersizliği ve açlık çeken ülkelerde bile endişe verecek bir hızda artmaktadır. Bu durum tüm yaş gruplarından insanları etkilemekte hatta çocuklarda bile görülmektedir.
Şişmanlık temelde 2 nedene dayanır. İlki yüksek kalorili ve yağlı, vitamin ile minerallerden fakir ancak lezzetli gıdalara kolay ulaşılabilmesi ve alınmasıdır. Diğer neden ise artan şehirleşme, ulaşımın ve çalışmanın giderek daha hareketsiz hale gelmesi sonucunda alınan enerjinin harcanamaması, tüketilememesidir. Şişmanlığın etkileri ise son derece fazla ve ölümcüldür. Şeker hastalığına yol açar. Yüksek yağ oranı damarlarda tıkanmaya neden olarak kalp rahatsızlıkları, felç ve yüksek tansiyonu tetikler. Rahim, meme ve kalın barsak kanser riskini artırır. Safra kesesi taşı gelişmesini hızlandırır. Ayrıca fazla kilonun bedende yarattığı etki nedeniyle yük taşıyan tüm eklemlerde yıpranma ve omur hasarı gelişir. Akciğerlere baskı yaparak solunumu zorlaştırır, geceleri horlamaya ve hatta solunum durmasına yol açabilir. Bütün bu hastalıklar ve fiziksel etkiler şişman kişinin ömür beklentisini dramatik şekilde azaltır.
Ayrıca şişmanlığın yol açtığı hareket güçlüğü ve görüntü sosyal yaşam düzeyini ve kalitesini bozar. Şişman kişiler hazır giysi, ulaşım araçlarında ve toplantı alanlarında yer bulmakta güçlük çekerler.
Şişmanlık (obezite); vücut yağ miktarının sağlığı bozacak düzeyde artmasıdır. Enerji alımının enerji tüketiminden daha fazla olduğu durumlarda ortaya çıkar. Şişmanlık sadece estetik açıdan değil bazı hastalıkların ortaya çıkışını kolaylaştırması, yaşam süresini olumsuz yönde etkilemesi gibi nedenlerle önemli bir sağlık sorunudur.
Şişmanlık; kalp hastalıkları, yüksek tansiyon, şeker hastalığı, kolesterol yüksekliği, solunum rahatsızlıkları, eklem hastalıkları, safra kesesi hastalıkları ve bazı kanser türleri ile ilişkisi olan, insan yaşamını kısaltan ve yaşam kalitesini bozan bir hastalıktır.
Şişman kişilerin zayıflamak için gösterdikleri çabalar çoğunlukla sonuçsuz kalmakta ve verilen kiloların zaman içinde geri alındığı gözlenmektedir. Genellikle şişmanlamak kolay, zayıflamaksa güçtür. Bu nedenle şişmanlığın tedavisinden önce, önlenmesi doğrudur. Şişmanlığın önlenmesinde en önemli kural, küçük yaştan itibaren yeterli ve dengeli beslenmenin sağlanması ve enerji dengesine uygun bir beslenme alışkanlığının kazandırılmasıdır.
Şişmanlığa Neden Olan Risk Faktörleri
Fiziksel aktivite
Beslenme alışkanlıkları
Yaş
Cinsiyet (Kadın)
Irksal faktörler
Eğitim düzeyi
Evlilik
Doğum sayısı
Sigarayı bırakma
Alkol
Psikolojik bozukluklar
Metabolik ve hormonal bozukluklar
Şişmanlığın Belirlenmesi
Bir kişinin şişman olup olmadığının belirlenmesinin en iyi yolu, Beden Kitle İndeksi (BKİ) veya Body Mass Index (BMI) olarak bilinen ve kolaylıkla hesaplanan bir yöntemin kullanılmasıdır.
Beden Kitle İndeksi Nasıl Hesaplanır ?
Vücut ağırlığının (kg olarak), boy uzunluğunun (metre cinsinden) karesine bölünmesiyle hesaplanır.
Örneğin : Vücut ağırlığı 70 kg, boyu 1.60 m olan bir kişinin beden kitle indeksi ;
70/1.602 = 70/1.60×1.60 = 70/2.56 = 27.34 kg/m2’dir.